U bent hier

Nachtvlinderblogs

afbeelding van Julian

Wintervlinderinventarisatie

Vanavond hebben Ron en ik een aantal tunnels en eiken geïnspecteerd op nachtvlinders. In de tunnels troffen we vooral Grote Wintervlinders (Erannis defoliaria) en Kleine Wintervlinders (Operophtera brumata) aan (alleen mannetjes) en op de eiken hoofdzakelijk Kleine Wintervlinders en een enkele Bosbesuil (Conistra vaccinii, op smeer). Bij Het Brandersveldje telden we 51 Kleine Wintervlinders verspreid over drie eiken; 47 mannetjes en 4 vrouwtjes (alle vrouwtjes waren bezet).

Eiken afzoeken met zaklamp is een goede methode voor het in kaart brengen van Kleine Wintervlinders (een veelvoorkomende soort). Het is een belangrijke waardplant van de rups en de vrouwtjes -die niet in staat zijn om te vliegen vanwege de sterk gereduceerde vleugels- trekken hordes mannetjes aan zodra ze de pop verlaten.


Man en vrouw van de Kleine Wintervlinder (Operophtera brumata) bij het Brandersveldje, Baalder.

afbeelding van Julian

Vlinders in de Vissenkom


Drie nachtvlindersoorten in fietstunnel "de Vissenkom". Rondom de lamp aan de Baalderkant van de tunnel (boven het tekstbord) zijn meestal wel nachtvlinders te zien. Dit tunneltje is één van de objecten die Ron, Sylvia en ik regelmatig controleren. Op deze foto zit bovenaan 'n Gepluimde spanner (Colotois pennaria) en daaronder een Grote wintervlinder (Erannis defoliaria) man.


Ook een mannetje: Najaarsspanner (Agriopis aurantiaria). De vrouwtjes van Najaarsspanner en Grote Wintervlinder hebben geen vleugels.

afbeelding van Julian

Smeren


Resultaten van 'n korte inspectieronde met zaklamp op vier smeerlocaties bij het Brandersveldje (vanavond, rond 20:00). Smeren/stropen is een bruikbare methode voor het inventariseren van nachtvlinders (en allerlei andere soorten als "bijvangst"). Deze komen op de zoetigheid af en gaan ervan snoepen. Zie voor een voorbeeldrecept van deze "smeer" het volgende artikel op onze website: Nachtuur.nl
Dit is één van de "smeerroutes" waar we nachtvlinders in kaart brengen (Nachtvlinderwerkgroep IVN-Hardenberg).

afbeelding van Julian

Nachtvlinderen in het najaar

Acht nachtvlindersoorten op het doek vanavond (Baalder):

Saffraangouduil (Tiliacea aurago).
Epirrita spec., 5 exemplaren. Bosbesuil (Conistra vaccinii).
Zwartstipvlinder (Agrochola lota).
Zwarte-c-uil (Xestia c-nigrum). Grote wintervlinder (Erannis defoliaria), 2 mannetjes.

Huismoeder (Noctua pronuba) en Tweelijnmot (Hypsopygia glaucinalis) niet op foto.

afbeelding van Julian

Valse start?

Grote wintervlinder (Erannis defoliaria). Herfstbremspanner (Chesias legatella).

Deze Grote wintervlinder en Herfstbremspanner zijn er op tijd bij... Het is toch echt nog zomer!


Mannetje van de Witvlakvlinder (Orgyia antiqua).


Auroramot (Tinea semifulvella) in tunnel nabij Bovenveld.

afbeelding van Julian

Nachtvlinderen Venebrugge


Agaatvlinder (Phlogophora meticulosa) blijft 'n mooie om te zien!

Verder kwamen onder andere de volgende soorten op licht:

▪ Paardenbloemspanner (Idaea seriata)
▪ Grote worteluil (Agrotis ipsilon)
▪ Puta-uil (Agrotis puta)
▪ Gewone velduil (Agrotis segetum)
▪ Zuidelijke stofuil (Hoplodrina ambigua)
▪ Aardappelstengelboorder (Hydraecia micacea)
▪ Gewone grasuil (Luperina testacea)
▪ Huismoeder (Noctua pronuba)
▪ Open-breedbandhuismoeder óf Kleine breedbandhuismoeder (Noctua janthe / janthina)
▪ Zwarte-c-uil (Xestia c-nigrum)
▪ Vierkantvlekuil (Xestia xanthographa)
▪ Variabele grasmot (Agriphila tristella)
▪ Krabbenscheermot (Parapoynx stratiotata)
▪ Oranje kruidenmot (Udea ferrugalis)
▪ Koolbladroller (Clepsis spectrana)
afbeelding van Julian

Nachtvlinderen in het Gemeentebos

Tien leuke nachtvlindersoorten die zich lieten zien op de ledenavond van IVN-Hardenberg in het Gemeentebos.

Bonte worteluil (Agrotis vestigialis)
Gele oogspanner (Cyclophora linearia) Agaatvlinder (Phlogophora meticulosa)
Kleine groenbandspanner (Colostygia pectinataria)
Schijnpiramidevlinder (Amphipyra berbera) Piramidevlinder (Amphipyra pyramidea)
Herculesje (Selenia dentaria)
Gelijnde spitskopmot (Ypsolopha scabrella) Witvlekspitskopmot (Ypsolopha parenthesella)
Breedbandhuismoeder (Noctua fimbriata)
afbeelding van Julian

Nachtvlinders overdag


Berkeneenstaart (Drepana falcataria), Boswachterij Hardenberg.


Zilverstreep (Deltote bankiana) in het Gemeentebos. Daar en in het gebied rond de Haarplas ook Gewone heispanners (Ematurga atomaria).


Wachtervlinder (Eupsilia transversa) stak het fietspad over zonder netjes te wachten en voorrang te verlenen. Boswachterij Hardenberg.


Voorjaarsbladroller (Tortricodes alternella) bungeejumpend vanuit 'n eik.

afbeelding van Julian

Wilgenroosjesmot


Gewone wilgenroosjesmot (Mompha epilobiella). Dit kleine vlindertje is nu te vinden door het Harig Wilgenroosje (Epilobium hirsutum) te inspecteren; een plant die veelvuldig groeit langs onder andere sloten en vijvers. Lijkt op Gele wilgenroosjesmot (Mompha ochraceella) maar die laatste heeft 'n minder contrastrijke tekening op de vleugels die geler van kleur zijn. Ook heeft de Gewone wilgenroosjesmot meestal donkere bandjes om de poten; bij de Gele zijn die lichter of niet te zien. Verder heeft de Gewone wilgenroosjesmot meer donkere vlekken op de voorvleugel; de twee vlekjes die het duidelijkst te zien zijn bij de Gele wilgenroosjesmot zitten bovenop in de vorm van "schubpuistjes". Foto gemaakt in Baalder langs de visvijver.

afbeelding van Julian

Wintervlinderrups


Rupsen van de Grote wintervlinder (Erannis defoliaria) kun je nu overal aantreffen; vooral op eik. Het duurt eventjes voordat 'ie volwassen is; de vlinders vliegen hoofdzakelijk van oktober t/m eind december (tenzij het vrouwtjes zijn maar da's 'n ander verhaal).

afbeelding van Julian

"Gewoon" maar ongezien: Brandnetelmot.


De Brandnetelmot (Anthophila fabriciana) is een veelvoorkomend nachtvlindertje dat op zonnige dagen te vinden is op de bladeren van Grote Brandnetel (Urtica dioica).

Waar te vinden?
Op Grote Brandnetel met zonnig weer. De pieken in de vliegtijd liggen in mei en augustus/september.

Erg klein zijn ze en daardoor makkelijk over het hoofd te zien. Wanneer je tijdens het afspeuren van brandnetels een "harig mugje" ziet opvliegen zou het zomaar 'ns de Brandnetelmot kunnen zijn. Blijf dan even stil staan want de kans is groot dat 'ie weer spoedig de landing inzet.

Pas op met de Nederlandse soortnamen!
De Parelmoermot (Pleuroptya ruralis) wordt ook wel (Gewone) Netelmot genoemd. Daarnaast hebben we nog de Bonte Brandnetelmot (Anania hortulata) en Brandnetelbladroller (Celypha lacunana).


Netelmot Bonte Brandnetelmot Brandnetelbladroller
afbeelding van Julian

Langsprieten


Smaragdlangsprietmot (Adela reaumurella, boven) en Bleke langsprietmot (Nematopogon swammerdamella, onder) bij het Engelandsche Bos. Die laatste heb ik tussen 21 april en 6 mei op 5 locaties in de gemeente aangetroffen (zie kaartje). Bleke langsprietmot lijkt sterk op de Gevlekte langsprietmot (Nematopogon adansoniella) en het belangrijkste verschil zit bij het basale deel van de sprieten (vereist goed kijken). Bij Bleke is dit gedeelte wit van kleur (zonder de strepen die verderop wel op de antennes zitten) terwijl bij de Gevlekte de strepen over de sprieten hier gewoon doorlopen tot de kop. "Bleek" en "Gevlekt" zegt dus vooral iets over dat doorslaggevende kenmerk want de kleurintensiteit op de vleugels varieert bij beide soorten.

Waar ik de Bleke langsprietmot heb gezien in 2017 tot dusver:

afbeelding van Julian

Smeerrecepten voor nachtvlinderen

Nachtvlinderen met een zelfgemaakt "smeermengsel" hebben we nog niet vaak gedaan. Afgelopen weekend was het tijd voor een serieuze poging. Bepaalde vlindersoorten schijnen gedurende de nachturen zoete mengsels te verkiezen boven lichtbronnen... Smeren maar voor 'n vollediger beeld! Smile

▪ Ons recept hier.
▪ Verslag van Sylvia hier.

Zwartvlekwinteruil (Conistra rubiginosa). Wachtervlinder (Eupsilia transversa).
afbeelding van Julian

Bastaardsatijnvlinder


De spinselnesten van Bastaardsatijnvlinder (Euproctis chrysorrhoea) op Duindoorn. Te vinden in de kuststreek (in dit geval bij Scheveningen).

afbeelding van Julian

Nachtvlinderen weer van start!

Opgelet! Biggrin
Kleine Voorjaarsspanner (Agriopis leucophaearia) vliegt weer nu! Althans de mannetjes. De vleugels van het vrouwtje zijn sterk gereduceerd tot stompjes waardoor ze op een torretje lijkt. Er is een hele reeks "winterseizoenspanners" waarbij deze duidelijke vorm van geslachtsdimorfie voorkomt. Een aantal van dergelijke soorten is: Kleine Wintervlinder, Grote Wintervlinder, Najaarsspanner, Perentak, Meidoornspanner, Voorjaarsboomspanner, Voorjaarsspanner, Kleine Voorjaarsspanner, Grote Voorjaarsspanner...


Twee van de drie Kleine Voorjaarsspanners die Ron en ik aantroffen.

Links over de Kleine Voorjaarsspanner:
Beschrijving op VlindernetRecente waarnemingen

Eerder vanavond zag ik 'n mannetje van de Perentak (Phigalia pilosaria):

Links over de Perentak:
Beschrijving op VlindernetRecente waarnemingen
Waar te vinden?
Kleine Voorjaarsspanner en Perentak zijn gewone soorten in deze tijd van het jaar. Ze komen goed op licht; buitenverlichting, winkelruiten, bushokjes, fietstunneltjes (etc.) controleren helpt.

Pagina's

Abonneren op RSS - Nachtvlinderblogs